Herhangi bir mekanın aydınlatma sisteminin tasarlanmasında, temel amaç, kullanıcının görsel açıdan konforlu olması ve eylem süresince konforluluk durumunun sürdürülmesi olmalıdır. Fizyolojik ve psikolojik açılardan sağlanması hedeflenen görsel konforluluk, aynı zamanda en az enerji tüketen, en az bakım ve işletme maliyeti getirme özelliklerini de taşımalıdır. Bu nedenle, sistem tasarımında, ilk yatırım ve kullanım (enerji, bakım ve işletme) maliyetleri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
Gerçekte, doğru tasarlanmış bir aydınlatma sistemi, görsel açıdan konforlu bir ortam yaratma koşuluyla, kullanıcı için en az maliyeti (ilk yatırım + kullanım) sunan bir sistem olacaktır. Aydınlatma sisteminin tasarımı sürecinde, mutlaka bir aydınlatma uzmanından yararlanmak artık günümüzde bir gerekliliktir. Mimar ve Elektrik Mühendislerinin ortak çalışması ne kadar kaçınılmaz bir zorunluluk ise, aydınlatma tekniğinin temel bilgileri ile donanmış, teknolojik gelişmeleri yakından izleyen ve uygulayan, deneyimli bir aydınlatma uzmanının katkısının alınması da o kadar gereklidir. Böylelikle, amaca en az maliyetle ulaşılmış olunabilecektir.
Aydınlatma sistemi tasarımı süreci içerisinde kullanıcının da önemli rolü vardır. Tasarımcı ya da tasarım grubu, kullanıcının literatürde yazılı gereksinmelerinin ötesinde, özel gereksinmelerini, mekanı kullanım ve yaşama biçimini öğrenmesi, psikolojik gereksinmeleri hakkında bilgi sahibi olması gereklidir. Sistemin önemli ögesi olan ışık kaynaklarının belirlenmesi açısından, özellikle renksel tercihler çok önem taşımaktadır.
Gün saatlerinde kullanılacak mekanların aydınlatma sistemi tasarımında, günışığından maksimum ölçüde yararlanmak, gerek ışığın niteliği, gerek enerji tasarrufu ve gerekse dış ortamla görsel bağlantı kurulabilmesi sonucu yaratılan psikolojik tatmin açısından mutlaka hedeflenmelidir. Doğru tasarlanmış bütünleşik aydınlatma sistemleri ile yılda %60’a varan oranlarda enerji tasarrufu elde etmek olanaklıdır.
Günışığını takviye eden yapma aydınlatma sistemlerinin (bütünleşik aydınlatma sistemleri) tasarımında, seçilecek ışık kaynağının renksel özellikleri, günışığının renksel özellikleri ile belirli bir uyum içinde olmalı, aygıtların yerleştiriliş düzenleri, günışığı kaynakları ile birlikte ele alınmalı ve hacim içerisinde istenen aydınlık dağılımı sağlanmalıdır. Kumanda sistemi ise, mutlaka günışığına duyarlı olan otomatik sistemlerle oluşturulmalıdır.
Bir yapma aydınlatma sisteminin tasarımında, ışık kaynakları eylem türüne en uygun renksel özelliklere sahip olanlar arasında, en uzun ömürlü ve etkinliği en yüksek olanları seçilmeli. Mekan içerisindeki mimari konsepte uygun, istenen ambiansı yaratacak aygıtların seçiminde ise, bu istekleri yerine getirirken, kamaşma yaratmayacak, istenen ışık dağıtım özelliklerine sahip, verimi yüksek ve uzun ömürlü, bakım, montaj ve demontaj kolaylığı olan aygıtlar arasından seçim yapılmalıdır. Aygıtlarda kullanılan yardımcı araçların, uluslararası standartlara uygunluğu, üretici firmanın garantisi ve tanınmışlığı, bu seçimlerde ilk yatırım maliyetinden önce bilinmeli ve gözönünde bulundurulmalıdır.


Kaynak: Aydınlatmanın Temel Kavramları - Prof. Dr. Mehmet Şener Küçükdoğu - Lamp 83 yayınları.